Na jedną wypowiedź w obronie Ukraińców przypadało pod koniec października aż 16 wypowiedzi wrogich. W internetowej dyskusji o Ukrainie coraz mniej miejsca zajmuje wojna, a coraz więcej kwestie świadczeń socjalnych, pracy i sporów historycznych. To najważniejsze ustalenia półrocznego monitoringu polskiego internetu, którego wyniki przedstawila Fundacja Res Futura i Press Club Polska.
Podsumowanie projektu „Cyfrowy dialog – monitoring i interpretacja wizerunku ukraińskiej społeczności w Polsce” objęło okres od 1 maja do 29 października 2026 roku. W tym czasie analitycy Res Futury przygotowali 26 cotygodniowych raportów, badając nastroje, dominujące narracje i mechanizmy kształtowania opinii o Ukrainie i Ukraińcach w polskich mediach społecznościowych.
Od wojny do sporów o pieniądze i historię
Monitoring pokazał zmianę charakteru internetowej debaty. Informacje o rosyjskiej agresji coraz częściej ustępowały miejsca dyskusjom dotyczącym obecności Ukraińców w Polsce. Najsilniejsze emocje wywoływały kwestie świadczeń socjalnych, emerytur, zatrudnienia oraz relacji historycznych, szczególnie Wołynia i UPA.
W ciągu półrocza co najmniej dziesięć pojedynczych incydentów z udziałem Polaków i Ukraińców stało się tematem ogólnopolskich dyskusji. Nagrania konkretnych zdarzeń często służyły do formułowania uogólnień dotyczących całych społeczności.
Drwina i niechęć w mediach społecznościowych
Jednym z charakterystycznych zjawisk było rosnące znaczenie drwiny. Na Facebooku reakcja „haha” stanowiła średnio 10,7 proc. wszystkich reakcji na treści dotyczące Ukrainy, podczas gdy reakcja wyrażająca gniew – 5,3 proc. Wyśmiewano nawet publikacje przedstawiające pozytywne dane dotyczące wkładu Ukraińców w polską gospodarkę.
Szczególną rolę odgrywała platforma X. W analizowanym okresie pochodziło z niej 13 proc. wypowiedzi, ale generowały one aż 39 proc. wszystkich interakcji. Jednocześnie 43 proc. wypowiedzi na X miało charakter wrogi wobec Ukraińców, wobec 28 proc. na Facebooku.
Pod koniec października wypowiedzi w obronie Ukraińców stanowiły zaledwie 1,1 proc. dyskusji, podczas gdy sześć tygodni wcześniej było to 6,6 proc. Na jeden głos w obronie przypadało już 16 wypowiedzi wrogich.
Wnioski z półrocznego monitoringu
Analizy wskazują, że niechęć wobec Ukraińców jest wzmacniana nie tylko przez wydarzenia polityczne, ale również przez codzienne spory o pieniądze, pracę i poczucie sprawiedliwości. Istotną rolę odgrywają emocje, powtarzane narracje oraz mechanizmy funkcjonowania platform społecznościowych. Samo publikowanie rzetelnych danych nie zawsze wystarcza, by przeciwdziałać rozpowszechnianiu negatywnych przekazów.
Projekt „Cyfrowy dialog” był realizowany przez Fundację Res Futura we współpracy z Press Club Polska. Jego celem było dostarczanie dziennikarzom, organizacjom społecznym i opinii publicznej regularnych analiz internetowej debaty oraz identyfikowanie mechanizmów dezinformacji. Projekt został dofinansowany przez Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego w ramach IV Otwartego Konkursu.
Więcej informacji:
